महाराष्ट्र दिव्यांग शादी प्रोत्साहन योजना

योजनेचा परिचय : थोडक्यात आढावा

• महाराष्ट्र सरकारने दिव्यांग व्यक्तींच्या कल्पना साठी १७ जून २०२४ रोजी दिव्यांग शादी प्रोत्साहन योजना सुरु केली आहे.
• दिव्यांग जोडप्यांना सन्मानाने आणि आर्थिक स्थिरतेने त्यांचे वैवाहिक जीवन सुरु करता यावे म्हणून सरकारने हि विवाह प्रोत्साहन योजना तयार केली आहे.
• महाराष्ट्र सरकारचा अपंग कल्याण विभाग हि योजना राबवतो आणि देखरेख करतो.
• या उपक्रमांतर्गत, राज्य सरकार पात्र अपंग व्यक्तींच्या विवाहसाठी एक वेळचे आर्थिक प्रोत्साहन देते.
• जेव्हा अपंग व्यक्ती आणि अपंग नसलेल्या व्यक्तीमध्ये विवाह होतो तेव्हा सरकार विवाह सहाय्य म्हणून १,५०,००० रुपये देते.
• सोप्या भाषेत सांगायचे तर, जर वधू किंवा वर दोघांपैकी एकालाही अपंगत्त्व असेल तर, दिव्यांग शादी प्रोत्साहन योजनेअंतर्गत जोडप्याला १,५०,००० रुपये मिळतात.
• जर वधू आणि वर दोघांनाही अपंगत्त्व असेल, तर महाराष्ट्र सरकारच्या अपंग विवाह प्रोत्साहन योजनेद्वारे सरकार प्रोत्साहन रक्कम २,५०,००० रुपये पर्यंत वाढवते.
• यापूर्वी, सरकारने या योजनेद्वारे फक्त ५०,००० रुपये मदत म्हणून देईल.
• हि योजना तेव्हाच लागू होते जेव्हा लाभार्थ्यांचे किमान ४०% किंवा त्याहून अधिक अपंगत्व असेल.
• पात्र विवाहित जोडपे विवाहच्या एका वर्षाच्या आत विवाह मदतीसाठी अर्ज करू शकते, जर त्यांनी उपनिबंधक कार्यालयात विवाह नोंदणी पूर्ण केली असेल.
• या योजने फक्त पहिल्यांदाच विवाह आर्थिक मदत मिळते, तथापी, घटस्फोटित व्यक्तींसाठी सरकारने हि अट शिथिल केली आहेत.
• जर घटस्फोटित व्यक्तीला या योजनेतून पूर्वी मदत मिळाली नसेल तर ती या योजनेअंतर्गत लाभांसाठी अर्ज करू शकते.
• सध्या, सरकारने दिव्यांग शादी प्रोत्साहन योजनेसाठी कोणतेही ऑनलाईन अर्ज पोर्टल किंवा डिजिटल अर्ज प्रक्रिया सुरु केलेली नाहीत.
• अर्जदारांनी जिल्हा अपंगत्व सक्षमीकरण अधिकाऱ्यांच्या कार्यालयात विवाह प्रोत्साहन अर्ज ऑफलाईन सादर करावा.

योजनेचे फायदे

• महाराष्ट्र सरकार अपंग व्यक्तींच्या विवाहासाठी प्रोत्साहन दिव्यासाठी आर्थिक मदत करते.
• जर वधू किंवा वर दोघांपैकी एकालाही अपंगत्त्व असेल, तर सरकार विवाह मदत म्हणून १,५०,००० रुपये देते.
• जर वधू किंवा वर दोघांनाही अपंगत्त्व असेल, तर मदत रक्कम २,५०,००० रुपये वाढते.
• जोडप्याने मंजूर विवाह प्रोत्साहन रक्कमेच्या ५०% रक्कम मुदत ठेवीच्या स्वरूपात ठेवावी.

पात्रता आवश्यकता

• वर किंवा वधू दोघांनाही किमान ४०% अपंगत्त्व असणे आवश्यक आहेत, किंवा दोन्ही जोडीदारांना हि अपंगत्वाची आवश्यकता पूर्ण करावी लागेल.
• वधू आणि वर दोघेही त्यांच्या पहिल्या विवाहात प्रवेश करत असले पाहिजेत.
• घटस्फोटित वधू किंवा वर देखील अर्ज करू शकते, जर त्यांना पूर्वी या योजनेद्वारे लाभ मिळाले नसतील.
• अर्ज सादर करण्यापूर्वी अर्जदारांनी विवाह नोंदणी पूर्ण करणे आवश्यक आहेत.
• विवाहाच्या तारखेपासून एक वर्षाच्या आत जोडप्याने विवाह सहाय्य अर्ज सादर करणे आवश्यक आहेत.

आवश्यक कागदपत्रे

• अर्जदाराचा मोबाईल नंबर आणि ईमेल आयडी.
• वधू आणि वर आधार कार्ड.
• आयएफएससी कोडसह संयुक्त बँक खाते क्रमांक.
• विवाह नोंदणी प्रमाणपत्र.
• स्वतःची घोषणा.

अर्ज करण्याची टप्पे

• एक पात्र विवाहित जोडपे, जिथे एका जोडीदाराला अपंगत्त्व आहे किंवा दोन्ही जोडीदारांना अपंगत्त्व आहेत, ते महाराष्ट्र सरकारच्या दिव्यांग शादी प्रोत्साहन योजनेद्वारा ऑफलाईन अर्ज सादर करून विवाह मदतीसाठी अर्ज करू शकते. अर्जदारांनी विवाहाच्या तारखेपासून एक वर्षाच्या आत आर्थिक मदतीसाठी अर्ज सादर करणे आवश्यक आहेत.
• अर्जदार खालीलपैकी कोणत्याही कार्यालयातून दिव्यांग शादी प्रोत्साहन योजनेचा अर्ज मोफत घेऊ शकते:-
  • जिल्हा अपंग सक्षमीकरण अधिकारी कार्यालय.
  • जिल्हा परिषद कार्यालय.
  • जिल्हा समाज कल्याण अधिकारी कार्यालय.
  • मुंबई शहरी किंवा मुंबई उपनगरी समाज कल्याण कार्यालय.
• समाज कल्याण विभागाचे सहाय्य्क आयुक्त कार्यालय. वरीलपैकी कोणत्याही कार्यालयातून अर्ज भरल्यानंतर, अर्जदारांनी तो काळजीपूर्वक भरावा आणि सर्व तपशील अचूक असल्याची खात्री करावी.
• अर्जदारांनी आधार कार्ड, युडीआयडी कार्ड किंवा अपंगत्त्व प्रमाणपत्र, संयुक्त बँक खात्याची पासबुक प्रत, अधिवास प्रमाणपत्र आणि विवाह नोंदणी प्रमाणपत्र यासह सर्व आवश्यक कागदपत्रे जोडावीत.
• एकदा अर्ज पूर्ण झाल्यानंतर, अर्जदारांनी भरलेला अर्ज पूर्व सहाय्य्क कागदपत्रांसह जिल्हा अपंगत्त्व सक्षमीकरण अधिकार्याच्या कार्यालयात सादर करावा.
• जिल्हा अपंगत्त्व सक्षमीकरण अधिकारी सादर केलेल्या विवाह सहाय्य अर्जाची प्रारंभीक छाननी आणि पडताळणी करतात.
• पडताळणीनंतर, अधिकारी पात्र अर्जदारांची यादी अंतिम पुनरावलोकन आणि मदत रकमेच्या मंजुरीसाठी निवड समितीकडे पाठवतो.
• त्यानंतर सरकार महाराष्ट्र अपंग व्यक्तींसाठी विवाह प्रोत्साहन योजनेअंर्गत निवडलेल्या विवाहित जोडप्याच्या संयुक्त बँक खात्यात मंजूर सहाय्य रक्कम थेट हस्तांतरित करते.
• दिव्यांग शादी प्रोत्साहन योजनेशी संबंधित मार्गदर्शन किंवा मदतीसाठी अर्जदार जिल्हा अपंगत्त्व सक्षमीकरण अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधू शकते.

संबंधित लिंक्स

• महाराष्ट्र दिव्यांग शादी प्रोत्साहन योजना अर्जाचा नमुना.
• महाराष्ट्र दिव्यांग शादी प्रोत्साहन योजना स्वयंघोषणा.
• महाराष्ट्र दिव्यांग शादी प्रोत्साहन योजना मार्गदर्शक तत्त्वे.
• महाराष्ट्र अपंग कल्याण विभागाचे संकेतस्थळ. 

संपर्क माहिती

• महाराष्ट्रातील अपंग व्यक्ती कल्याण विभागाचा संपर्क क्रमांक :- ०२२-४०१४५१४५.
• महाराष्ट्रातील अपंग व्यक्ती कल्याण विभागाचा संपर्क तपशील.