पीएम पोषण योजना

योजनेची ओळख:एक संक्षिप्त आढावा

पौष्टिक आहारामुळे मुलाच्या शिक्षणाच्या, सहभाग घेण्याच्या आणि शाळेतील यशाच्या क्षमतेत मोठा फरक पडू शकतो. शिक्षणातील पोषणाचे महत्व ओळखून, भारत सरकार शासकीय आणि सरकारी अनुदानित शाळांमध्ये शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना मोफत गरम शिजवलेले जेवण देण्यासाठी पीएम पोषण योजना (पूर्वीची मध्यान्ह भोजन योजना) राबवते.

या योजनेचा उद्देश मुलांच्या जडणघडणीच्या काळात त्यांच्या पौष्टिक गरजा पूर्ण करणे आणि एक आरोग्यदायी व अधिक समावेशक शैक्षणिक  वातावरण निर्माण करणे हा आहे. पीएम पोषण योजनेअंतर्गत, प्राथमिक (इयत्ता पहिली ते पाचवी) आणि उच्च प्राथमिक (इयत्ता सहावी  ते आठवी) वर्गातील पात्र विद्यार्थ्यांना विहित पौष्टिक मानकांनुसार तयार केलेले जेवण दिले जाते, ज्यामुळे त्यांना निरोगी वाढ आणि विकासासाठी आवश्यक कॅलरीज आणि प्रथिने मिळण्यास मदत होते.

मुलांची पोषण स्थिती सुधारण्यासोबतच, ही योजना नियमित शालेय उपस्थितीला प्रोत्साहन देते, वर्गातील सहभाग वाढवते आणि गळतीचे प्रमाण कमी  करण्यास मदत करते. वर्गातील भुकेची समस्या सोडवून, पीएम पोषण योजना विद्यार्थ्यांना त्यांच्या अभ्यासावर  अधिक चांगले लक्ष केंद्रित करण्यास आणि त्यांच्या शैक्षणिक संधींचा पुरेपूर फायदा घेण्यास सक्षम करते.

देशभरातील बालविकास आणि शैक्षणिक प्रगती सुधारण्याच्या सरकारच्या प्रयत्नांचा पीएम पोषण हा एक महत्वाचा भाग आहे. या योजनेचा लाभ घेणारे विद्यार्थी सीबीएसई एकल कन्या शिष्यवृत्ती योजना, एआयसीटीई यशस्वी शिष्यवृत्ती योजना, अनुसूचित  जातीच्या विध्यार्थ्यांसाठी उच्च शिक्षणाची केंद्रीय क्षेत्र शिष्यवृत्ती योजना आणि पदव्यूत्तर शिक्षणासाठी राष्ट्रीय शिष्यवृत्ती यांसारख्या शैक्षणिक सहाय्य कार्यक्रमांचाही लाभ घेऊ शकतात. एकत्रितपणे, हे उपक्रम मुलांच्या शालेय शिक्षणापासून  ते उच्च शिक्षण आणि भविष्यातील करिअरच्या संधीपर्यंतच्या विकासाला मदत करते.

योजनेचे फायदे

• पात्र विध्यार्थ्यांना शाळेच्या कामकाजाच्या दिवशी मोफत गरम शिजवलेले जेवण दिले जाते.
• ही योजना मुलांची पोषण स्थिती सुधारण्यास मदत करते.

प्राथमिक विध्यार्थ्यांसाठी (इयत्ता १ ते ५)

• ४५० कॅलरी
• १२ ग्रॅम प्रथिने
• १०० ग्रॅम अन्नधान्य
• २० ग्रॅम  कडधान्ये
• ५० ग्रॅम  भाज्या
• ५ ग्रॅम  तेल आणि चरबी
• आवश्यकतेनुसार मीठ आणि मसाले

उच्च प्राथमिक विद्यार्थ्यांसाठी (इयत्ता ६ ते ८)

प्रत्येक मुलाला खालील गोष्टी मिळण्याचा हक्क आहे.

• ७०० कॅलरी
• २० ग्रॅम प्रथिने
• १५० ग्रॅम अन्नधान्य
• ३० ग्रॅम  कडधान्ये
• ७५ ग्रॅम  भाज्या
• ७.५ ग्रॅम  तेल आणि चरबी
• आवश्यकतेनुसार मीठ आणि मसाले

मुलांसाठी संतुलित आहार आणि उत्तम आरोग्य सुनिश्चित करण्यासाठी हे पौष्टिक निकष निर्धारित करण्यात आले आहेत.

पात्रतेच्या अटी

• भारताचा नागरिक असणे आवश्यक आहे.
• शासकीय शाळेत शिकत असावे.
• शासकीय अनुदानित शाळेत शिकत असावे.
• प्राथमिक (इयत्ता १ ते ५) किंवा उच्च प्राथमिक (इयत्ता ६ ते ८) वर्गात शिकत असावे.
• शिजवलेले जेवण मिळण्यासाठी शाळेत नियमितपणे उपस्थित राहणे आवश्यक आहे.

आवश्यक कागदपत्रे

• पीएम पोषण योजनेद्वारे स्वतंत्र अर्जाची आवश्यकता नाही.
• तथापि, विद्यार्थ्यांना  खालील कागदपत्रांची आवश्यकता भासू शकते:
• शालेय प्रवेश/नोंदणीची नोंद.
• शाळेकडे उपलब्ध असलेली विद्यार्थ्यांच्या ओळखीची माहिती.
• संबंधित शालेय प्रशासनाला आवश्यक असलेली इतर कोणतीही कागदपत्रे.

लाभ मिळविण्यासाठी पायऱ्या

• विद्यार्थी शासकीय किंवा शासकीय अनुदानित शाळेत दाखल झालेला असावा.
• पात्र विद्यार्थ्यांचा या योजनेत आपोआप समावेश होतो.
• शाळा विहित पोषण मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार जेवण तयार करून देते.
• शाळेच्या कामकाजाच्या दिवशी विद्यार्थ्यांना जेवण दिले जाते.
• विद्यार्थी किंवा पालकांना कोणतीही स्वतंत्र नोंदणी किंवा अर्ज करण्याची आवश्यकता नाही
• शाळा प्रशासन लाभार्थ्यांची नोंद ठेवते आणि जेवण वितरणावर देखरेख करते.

संबंधित लिंक्स

• पोषण अभियान अधिकृत पोर्टल.
• अधिकृत पेजवर पीएम पोषण तपशील.
• पीएम पोषण मार्गदर्शक तत्त्वे आणि कार्यप्रणाली.

संपर्क माहिती

• पीएम पोषण विभाग, शालेय शिक्षण व साक्षरता विभाग, नवी दिल्ली, भारत
• पोषण हेल्पलाईन: १५१५
• ईमेल आयडी: [email protected]